Planetarium Śląskie – centrum popularyzacji nauki
Planetarium Śląskie istnieje od 71 lat. To pierwsza tego rodzaju placówka w Polsce położona malowniczo w centrum Parku Śląskiego, jednego z największych parków rekreacyjnych w Europie. Ośrodek poświęcony jest popularyzacji nauki w zakresie trzech dziedzin naukowych: sejsmologii, meteorologii i astronomii. Oprócz głównej atrakcji, którym jest sala projekcyjna planetarium ze sferycznym ekranem, który pozwala na wyświetlenie około 100 milionów gwiazd, placówka oferuje szeroki zakres aktywności do odkrywania Wszechświata.
69. Ogólnopolska Olimpiada Astronomiczna
W dniach od 12 do 14 marca b.r. w Śląskim Planetarium w Chorzowie odbyła się najbardziej prestiżowa rywalizacja młodych miłośników astronomii w Polsce – 69. ogólnopolska Olimpiada Astronomiczna. Jest organizowana w Polsce od 1957 roku i należy do najstarszych na świecie.
Do sprawdzenia swoich kompetencji w tegorocznym finale zakwalifikowało się 21 olimpijczyków, spośród których po raz drugi z rzędu najlepszym okazał się Dawid Chudzik.
Na liście pierwszych ośmiu laureatów OA znajdują się :
I miejsce – Dawid Chudzik,
XIV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Warszawie
II miejsce – Jan Dąbrowski,
XIII Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie
III miejsce – Artur Ziółkowski,
Uniwersyteckie Liceum Ogólnokształcące w Toruniu
IV miejsce – Michał Mrzyk,
V Liceum Ogólnokształcące w Bielsku-Białej
V miejsce – Oliwier Kwiatkowski,
XIV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Warszawie
VI miejsce – Bartosz Węgrzyn,
I Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Mikołaja Kopernika w Krośnie
VII miejsce – Jakub Rakoca,
II Uniwersyteckie Liceum Ogólnokształcące w Toruniu
VIII miejsce – Antoni Gazda,
I Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Mikołaja Kopernika w Krośnie
Pięciu z laureatów będzie reprezentować Polskę podczas 19 Międzynarodowej Olimpiady z Astronomii i Astrofizyki (IOAA) w Hanoi w Wietnamie.
Gala finałowa
W dniu 15 marca miała miejsce uroczysta gala OA. Na tę okazję Minister Edukacji Narodowej, P. Barbara Nowacka skierowała list, w którym wyraziła
Każdy z celów, jaki przyświeca mi w procesie unowocześniania polskiej szkoły, skupia się wokół centrum, którym w kompasie ucznia, w Kompasie Jutra są umiejętności praktyczne. Te, które pomagają lepiej rozumieć świat, rozwiązywać problemy, odkrywać nowe obszary rzeczywistości. U podstaw tych zdolności bez wątpienia stoją nauki ścisłe i przyrodnicze oraz nauki inżynier-inżynieryjno-techniczne, a dziedziną łączącą jest między innymi astronomia.
Tym bardziej jestem wdzięczna Planetarium i Obserwatorium Astronomicznemu im. Mikołaja Kopernika w Chorzowie za to, że już prawie od siedmiu dekad zachęca uczniów i uczennice ze szkół ponadpodstawowych do podnoszenia poziomu wiedzy o astronomii, jednocześnie zapewniając przestrzeń do pogłębiania samodzielności, logicznego myślenia czy kreatywności, jak również do szlachetnej, rówieśniczej rywalizacji.
(…) Drodzy laureaci, drogie laureatki, finaliści i finalistki. Osoby takie jak wy, wyróżniające się wysokimi osiągnięciami, pasją i sprawczością są moim jako ministra edukacji szczególnym powodem do dumy. (…) Życzę radości i dumy z dotychczasowych dokonań oraz wszelkiej pomyślności w realizacji planów i zamierzeń.
Partnerzy i wyróżnienia
Akademia Kopernikańska jest stałym partnerem Planetarium. W 2023 roku sponsorowała i współorganizowała XVI IOAA w Chorzowie, a w 2024 roku współfinansowała bilety reprezentacji polskiej na IOAA w Brazylii. W tym roku po raz pierwszy była partnerem gali olimpijskiej na poziomie krajowym, sponsorując dodatkowe nagrody finalistów trzech pierwszych miejsc. Gratulujemy wszystkim finalistom. a w szczególności dwóm Paniom licealistkom rozgrywki finałowej. W marcu szczególnie podkreślamy osiągnięcia Pań w kopernikańskich dziedzinach naukowych.
Wystąpienia podczas gali
Podczas otwarcia Gali olimpijskiej Przewodniczący Olimpijskiego Komitetu Głównego prof. dr hab. Pawła Rudawy z Uniwersytetu we Wrocławiu pieknymi slowami podkreślił prawdziwa wartość wysiłku polskiej czołówki, a więc wszystkich finalistów olimpiady:
(…) Głównymi aktorami i głównymi postaciami dzisiejszego spotkania są ci młodzi, adepci astronomii, którzy wkraczają na ścieżkę niezwykłą. Ścieżkę, która poprowadzi ich na granice wszechświata. I nieważne, czy zajęli pierwsze, czy dwudzieste miejsce, mogę ich zapewnić, że wielu z nas, zawodowych astronomów, którzy brali kiedyś udział w tej olimpiadzie, wcale nie zdobywało najwyższych laurów. A teraz ich publikacje są szeroko cytowane w literaturze światowej. Kierują wielkimi obserwatoriami, kierują wielkimi programami naukowymi. A więc traktujcie naszą olimpiadę jako rodzaj odskoczni, która daje wam niebywały impuls, który na pewno zaowocuje wspaniałą przyszłą karierą. A nawet jeżeli nie zostaniecie astronomami, to w waszych sercach pozostanie jednak ten zachwyt dla pięknego wszechświata i on będzie was prowadził jak to światełko przez meandry życia.
Podczas gali finałowej wręczeniu nagród towarzyszył program popularnonaukowy dla wszystkich gości.
Gościnny wykład wygłosił dr Przemysław Mróz, wiceprzewodniczący Komitetu Głównego Olimpiady Astronomicznej i jej utytułowany laureat.
Dr Mróz swoją przygodę z astronomią rozpoczął jako uczestnik olimpiad, by w 2010 roku zdobyć złoty medal na 4. Międzynarodowej Olimpiady z Astronomii i Astrofizyki (IOAA) w Pekinie , wyróżniając się zarówno w części teoretycznej, jak i praktycznej. Dziś kontynuuje swoją pasję w pracy naukowej – współtworzył odkrycie planet swobodnych, wyznaczył masę jednej z nich oraz opracował trójwymiarową mapę Drogi Mlecznej. W wykładzie pt. „Planety swobodne – zobaczyć niewidoczne” w przystępny i wciągający sposób opowiedział o poszukiwaniach tych „kosmicznych samotników”.
Projekcja finałowa
Zwieńczeniem wydarzenia była projekcja seansu realizowana wyłącznie z okazji finału Olimpiady, podczas której obecni na gali zostali zabrani w podróż do odległych układów planetarnych w poszukiwaniu światów podobnych do Ziemi.
