,, …ja się cały czas uczę. Bo niestety będąc kobietą naukowcem, będąc w ogóle naukowcem, niezależnie od płci, my cały czas musimy się rozwijać, ponieważ świat idzie do przodu.”
Ten fragment rozmowy z dr ha. Izabela Poprawa dobrze oddaje dynamikę i sens pracy naukowca – konieczności nieustannego uczenia się, przekraczania granic własnej wiedzy , otwartości na nowe dziedziny. Dr Poprawa opowiada o drodze, która zaczęła się od przypadku i ciekawości, pracy z młodymi badaczami przy projektach dosłownie dosięgających kosmosu, oraz o naukowej pasji, która, jak się okazuje, potrafi wciągnąć bez reszty. Uprawianie nauki to w jej wydaniu nie tylko zawód, ale przede wszystkim sposób myślenia i życia.
dr hab. Izabela Poprawa
Profesor Uniwersytetu Śląskiego, biolog i tardigradolog, związana z Instytutem Biologii, Biotechnologii i Ochrony Środowiska. Specjalizuje się w histologii, biologii rozwoju i biologii komórki zwierząt, koncentrując badania na niesporczakach i ich zdolności do przetrwania w ekstremalnych warunkach. Członkini zespołu pierwszej polskiej misji technologiczno-naukowej Ignis na Międzynarodową Stację Kosmiczną, badająca potencjał białek niesporczaków w zwiększaniu odporności organizmów na mikrograwitację. Aktywnie publikuje, współpracuje z krajowymi i międzynarodowymi ośrodkami oraz popularyzuje naukę.
Q: Jak Kopernik to …?
dr hab. Izabela Poprawa
– Liceum.
Q: Jak to się stało, że Pani zajęła się tą dziedziną nauki, która też jest spokrewniona z naukami przyrodniczymi, którymi pasjonował się Kopernik?
dr hab. Izabela Poprawa
Przyznam szczerze, że to przez recenzenta mojej pracy magisterskiej, który stwierdził, że on sobie nie wyobraża tego, że mogłabym nie zostać na studiach doktoranckich. To było kilka dni przed moją obroną pracy magisterskiej, więc stwierdziłam, że w sumie skoro tak, to może warto spróbować. A że trafiłam na wspaniałego człowieka, profesora Jerzego Klaga, który pokazał mi, jak być naukowcem, jak prowadzić badania, jak cały czas budzić w sobie tą dziecięcą ciekawość więc zostałam.
Q: Dzisiaj dużo mówimy o kobietach w nauce. Jak to jest być kobietą w nauce, dla Pani?
dr hab. Izabela Poprawa
Dla mnie powiem szczerze nie ma to (znaczenia) ja na razie nie widzę, przynajmniej w mojej dyscyplinie, to jest biologia, różnicy między byciem mężczyzną w nauce a kobietą w nauce.
U nas jest stosunkowo duży parytet więc ja nie mam problemu, żeby godzić swoje prace naukowe z moim życiem, że tak powiem, codziennym. Jestem zadowolona z tego, co robię, jest to moja pasja i to jest w tym momencie dla mnie najważniejsze.
Q: Czy bycie kobietą naukowcem dużo wniosło w Pani doświadczenie? W Pani rozwój?
dr hab. Izabela Poprawa
Na pewno tak, ponieważ to z czego zawsze się śmieją moi rodzice to to, że ja się cały czas uczę. Bo niestety będąc kobietą naukowcem, będąc w ogóle naukowcem, niezależnie od płci, my cały czas musimy się rozwijać, ponieważ świat idzie do przodu.
Więc wchodząc w kolejne nowe projekty, ja muszę poczytać literaturę na ten temat. Ja muszę zdobyć nową wiedzę, muszę zdobyć nowe kompetencje, nauczyć się nowych metod. Więc jest to cały czas dążenie do przodu.
A z drugiej strony jest też fascynujące to, że będąc kobietą naukowcem, jestem też przykładem dla młodych ludzi, których mogę inspirować i prowadzić ich ze sobą.
Przykładem jest w tej chwili mój grant: Yeast TardigradeGene, gdzie dużą część mojego zespołu stanowią ludzie młodzi. Jeden doktorant, dwóch magistrantów, czyli ludzi na początku swojej kariery, ale już mogą dotykać tak zwanej światowej nauki, bo badają to, co było w kosmosie.
Q: Czyli udział w takich wielkich, wspaniałych, współczesnych projektach jest jednym z elementów, jakimi Pani zachęca studentów. Czy z perspektywy Pani doświadczenia istnieją jeszcze inne sprawdzone sposoby na inspirowanie studentów do wyboru ścieżki naukowej i rozwijania pasji badawczej?
dr hab. Izabela Poprawa
Poza tym, że jestem naukowcem, to jestem również tutorem akademickim.
Dlatego prowadzę różnego typu zajęcia tutorskie, gdzie pracując ze studentem sam na sam, ze studentem chętnym, pokazuję mu możliwości prowadzenia różnego typu eksperymentów biologicznych, takich wymyślonych przez nich, które oni sobie mogą od początku do końca wymyślać i zrealizować.
Albo jeżeli oni nie mają pomysłów, w tym momencie daję im jakiś mój projekt, mój pomysł i wspólnie próbujemy to zrealizować, co też daje im szansę spotkać się z nauką, spotkać się z technikami, których używamy i być może w przyszłości to rzeczywiście zaowocuje tym, że ktoś pomyśli: „Może doktorat to jest moja droga, może bycie w nauce jest moją drogą”.
Q: Czy Kopernik w jakiś sposób zasiał iskrę inspiracji w Pani życie naukowe?
dr hab. Izabela Poprawa : W moim życiu naukowym nie, ale w ostatnim czasie jak najbardziej tak.
Dlaczego na początku stwierdziłam, że Kopernik dla mnie to liceum? Ponieważ byłam zaproszona jako prelegent na dzień patrona właśnie w Liceum imienia Mikołaja Kopernika w Bielsku-Białej. Ja pochodzę z Bielska-Białej, ale nie byłam absolwentką Liceum Kopernika. Byłam absolwentką liceum, które bardzo z Kopernikiem w tamtym czasie konkurowało, czyli Liceum imienia Stefana Żeromskiego. Także miałam tą przyjemność bycia po raz pierwszy tak naprawdę w murach tego liceum właśnie jako ekspert opowiadający o programie Yeast TardigradeGene.
- No właśnie, ostatnia prelegentka, dr psychologii, wspomniała o wielodyscyplinarności kobiet. Kopernik zasłynął z astronomii, która stanowiła jego hobby, a nie aktywność zawodową.
dr hab. Izabela Poprawa : Tak, przecież on był lekarzem. Był filozofem..
- Prawnikiem, ekonomistą.
dr hab. Izabela Poprawa : Chyba matematykiem też.
Q: Jakie są Pani hobby Pani doktor?
Moje hobby? Uwielbiam góry. To jest jedna rzecz. Ostatnio się okazało, że uwielbiam rękodzieło. Okazało się to przy moim chrześniaku, z którym trzeba było coś robić. I nagle stwierdziłam, że ja lubię to robić, sprawia mi to przyjemność. I zaczęłam pewne rzeczy robić na przykład różnego typu dekoracje świąteczne.
Jestem też molem książkowym. Jeżeli mogę, to czytam w ilościach hurtowych, a także uwielbiam podróże i to im bardziej egzotyczne, tym lepiej.
Q: Gdyby mogła Pani radzić kobietom, które wahają się między postawieniem ostatniego kroku do rozpoczęcia kariery naukowej, co by Pani poradziła?
dr hab. Izabela Poprawa
To będzie bardzo dwuznaczne. Niech naprawdę poważnie się nad tym zastanowią, czy chcą to zrobić. Ponieważ jeżeli robi się ten pierwszy krok, to wpada się całkowicie, bo bardzo ciężko jest się wycofać, ponieważ to jest tak fascynujące. Cały czas odkrywamy coś nowego, mamy możliwość rozwijania się na wielu płaszczyznach, że ciężko się potem z tego wycofać.
Q: Czy nauka może się znudzić? Czy bycie naukowcem może się znudzić?
dr hab. Izabela Poprawa
Nie. Bycie naukowcem na pewno się nie nudzi, bo to otwiera cały czas nowe horyzonty, nowe perspektywy, nowe możliwości.
Zmęczyć mogą jakieś różnego typu problemy, które gdzieś się pojawiają. Na przykład jakieś administracyjne albo coś w tym stylu. Tak zwane rzucanie kłód pod nogi w momencie, kiedy na przykład człowiek się chce skupić na nauce, na pracy, to na przykład ma w tym momencie ilość hurtową papierów, papierologii do ogarnięcia. No to nie jest coś, co ułatwia pracę naukową.
Q: Czy poza biologią rozwija Pani inne dziedziny nauki, które wspierają Pani obecną pracę badawczą?
dr hab. Izabela Poprawa
W tej chwili muszę rozwijać mocniej chemię, która gdzieś była na studiach, wiadomo, ale gdzieś tam potem zniknęła, ponieważ moje inne projekty są związane w z analizą wpływu niesteroidowych leków przeciwzapalnych na niesporczaki. Więc ta chemia mi się w tym momencie pojawia.
Muszę pójść też troszeczkę w fizykę, trochę w biofizykę, w astrobiologię, bo niesporczaki też ciągną w stronę astrobiologiczną. I oczywiście w biotechnologię, która też jest bardzo związana z biologią. Więc to są różne dziedziny, w które muszę się zagłębiać.
I także trochę w psychologię, ponieważ pracuję z zespołem młodych ludzi, więc też muszę nimi dobrze kierować i umieć wyczuć albo zdiagnozować różnego typu problemy pojawiające się w takich grupach ludzi młodych, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z nauką.
Szanowna Pani doktor, dziękujemy za rozmowę i życzymy dalszych sukcesów naukowych.
