Polski Instytut Sztuki i Nauki w Ameryce (Polish Institute of Arts and Sciences of America – PIASA) to prestiżowa polsko-amerykańska instytucja akademicka z siedzibą w Nowym Jorku, założona w 1942 roku przez wybitnych polskich uczonych na uchodźstwie (m.in. Bronisława Malinowskiego i Oskara Haleckiego). Jednym z jej głównych celów jest propagowanie wiedzy o Polsce i polskiej kulturze w Stanach Zjednoczonych oraz integracja międzynarodowego środowiska akademickiego.
Instytut regularnie przyznaje nagrody w uznaniu wybitnych zasług naukowców, badaczy i twórców – głównie pochodzenia polskiego lub zajmujących się tematyką polską.
W obszarze nauk ścisłych i stosowanych PIASA przyznaje dwa wyróżnienia:
Nagroda im. Kazimierza Funka w dziedzinie nauk przyrodniczych – przyznawana naukowcom za wybitny wkład w rozwój nauk przyrodniczych, medycyny lub biologii.
Nagroda im. Tadeusza Sendzimira w dziedzinie nauk stosowanych – przyznawana inżynierom i naukowcom za wybitne osiągnięcia w takich dziedzinach, jak informatyka, materiałoznawstwo czy sztuczna inteligencja.
Laureaci nagrody PIASA 2025
👉 link do źródła: https://piasa.org/awards/
Nagroda im. Kazimierza Funka w dziedzinie nauk przyrodniczych:
prof. Krzysztof M. Górski
Sekretarz generalny Akademii Kopernikańskiej w Warszawie – polski astronom i kosmolog o międzynarodowym autorytecie, który przez lata pracował dla prestiżowego ośrodka Jet Propulsion Laboratory/California Institute of Technology (NASA) oraz w California Institute of Technology (Caltech) w Pasadenie w Kalifornii.
Profesor Górski zalicza się do grona światowych liderów w dziedzinie badań nad mikrofalowym promieniowaniem tła – reliktową pozostałością po początkach Wszechświata. Jest współtwórcą sukcesu historycznych misji kosmicznych COBE i Planck.
Nagroda im. Tadeusza Sendzimira w dziedzinie nauk stosowanych:
prof. Teresa J. Bandosz
Wybitna profesor chemii i inżynierii chemicznej w The City College of New York (CCNY), światowej klasy ekspertka w dziedzinie materiałów węglowych i procesów adsorpcji.
Obok nauk ścisłych, PIASA honoruje wybitne osiągnięcia w wielu innych obszarach. Nagrody PIASA przyznawane są również w kategoriach obejmujących nauki humanistyczne, społeczne, historię Polski i Europy Środkowo-Wschodniej oraz studia polsko-żydowskie. Instytut docenia także najlepsze publikacje naukowe na łamach „The Polish Review”, działalność na rzecz promocji demokracji i praworządności, a także wręcza nagrody specjalne za całokształt osiągnięć życiowych.
Nagroda Fundacji Karola Pilarczyka na rzecz Promocji Demokracji i Praworządności:
dr Anna Husarska
Pisarka, dziennikarka i aktywistka, oraz Leszek Jażdżewski, założyciel i redaktor naczelny magazynu „Liberté!” (współlaureaci).
Nagroda za najlepszy artykuł w czasopiśmie „Ludwik Krzyżanowski Polish Review”:
dr Colin P. Neufeldt
Uniwersytet Concordia w Edmonton oraz dr Wojciech Marchlewski, Muzeum Mazowieckie w Płocku, za artykuł „Ucieczka ku wolności i powrót do niewoli: studium przypadku ucieczki menonitów z Deutsch Wymyschle i Gąbina w Polsce na początku 1945 r.” [„The Polish Review”, tom 69, nr 3, 2024]. Wyróżnienie: dr Andrzej Pieczewski z Uniwersytetu Łódzkiego oraz dr Aliaksandra Sidarava z Polskiej Akademii Nauk w Warszawie za artykuł „The Polish Diaspora in Belarus: Functioning under the Lukashenko Regime” („Polska diaspora na Białorusi: funkcjonowanie pod rządami Łukaszenki”), [„The Polish Review”, tom 69, nr 3 (2024)].
Nagroda im. Oskara Haleckiego w dziedzinie historii Polski i Europy Środkowo-Wschodniej:
dr Jacob Flaws
Z Uniwersytetu Kean za książkę „Spaces of Treblinka: Retracing a Death Camp” [Lincoln, NE: University of Nebraska Press, 2024].
Nagroda im. Bronisława Malinowskiego w dziedzinie nauk społecznych:
dr Agnieszka Pasieka
Uniwersytet w Montrealu, za książkę Living Right: Far-Right Youth Activists in Contemporary Europe [Princeton, NJ: Princeton University Press, 2024].
Nagroda im. Wacława Lednickiego w dziedzinie nauk humanistycznych:
dr Anna Parkitna
Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, za książkę „Opera w Warszawie: miasto europejskiego oświecenia” [Nowy Jork: Cambridge University Press, 2024]. Wyróżnienia: dr Elżbieta Ostrowska, Uniwersytet Łódzki, za książkę „ReFocus: The Films of Agnieszka Holland” [Edynburg: Edinburgh University Press, 2024] oraz dr Karen Underhill, Uniwersytet Illinois w Chicago, za książkę „Bruno Schulz and Galician Jewish Modernity” [Bloomington: Indiana University Press, 2024].
Nagroda im. Rachel Feldhay Brenner w dziedzinie studiów polsko-żydowskich:
dr Waitman Wade Beorn
Z Uniwersytetu Northumbria za książkę Between the Wires: The Janowska Camp and the Holocaust in Lviv [Lincoln NE: University of Nebraska Press, 2024].
Nagroda Susanne M. Lotarski za wybitne osiągnięcia:
dr Jan Tomasz Gross
Profesor emerytowany Katedry Wojny i Społeczeństwa im. Normana B. Tomlinsona, Wydział Historii, Uniwersytet Princeton.