XI Kongres Ekonomistów Polskich był okazją, by spojrzeć na współczesną ekonomię oczami światowej klasy ekspertów. Gośćmi honorowymi wydarzenia byli: prof. Dani Rodrik z Harvard University oraz prof. Beata Javorcik z Uniwersytetu Oksfordzkiego i Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju.
Prof. Dani Rodrik, ekspert w dziedzinie ekonomii międzynarodowej i politycznej, powiedział o pragmatyzmie i polityce przemysłowej w „złamanym świecie”. Jego zdaniem ekonomia powinna być osadzona w realnym życiu gospodarczym, a nie jedynie w abstrakcyjnych modelach.
Wskazał na trzy fundamentalne wyzwania współczesnej gospodarki – zmiany klimatyczne, odbudowę klasy średniej oraz rozwój gospodarczy krajów ubogich – podkreślając, że wszystkie wymagają transformacji strukturalnej, innowacji i lokalnych, pragmatycznych rozwiązań. W jego ujęciu skuteczna ekonomia wymaga współpracy państwa, biznesu i inicjatyw lokalnych oraz polityki przemysłowej, która nie pozostawia losu gospodarki wyłącznie rynkom.
„Trzy kluczowe wyzwania: zmiany klimatyczne, odbudowa klasy średniej i rozwój gospodarczy – wymagają fundamentalnej transformacji naszych gospodarek.”
Prof. Javorcik, wymieniając szereg współczesnych problemów ekonomicznych stojących za wzrostem niepewności, w swoim wystąpieniu skupiła się na sankcjach gospodarczych po 2022 roku i ich wpływie na gospodarkę Rosji oraz handel międzynarodowy, bardzo rzeczowo konfrontując nas z zawyżonymi prognozami dotyczącymi ich skuteczności, przy wskazaniu na możliwe powody takiej sytuacji.
„Sankcje gospodarcze nie są niczym nowym, jednak w ostatnich latach obserwujemy ich coraz powszechniejsze stosowanie. Mimo to skuteczność i konsekwencje sankcji pozostają słabo rozumiane. Trzy tygodnie po rozpoczęciu wojny w Ukrainie 90% ekonomistów z Uniwersytetu Chicagowskiego odpowiedziało twierdząco na pytanie, czy sankcje doprowadzą do głębokiej recesji w Rosji. Pół roku później wiemy, że tak się nie stało. Dlaczego więc nasza branża tak słabo poradziła sobie z oceną skutków sankcji?”
Profesor zwróciła uwagę, że sankcje mają nieoczywiste skutki uboczne, wpływając nie tylko na gospodarkę państw objętych restrykcjami, ale również na decyzje firm, przepływy handlowe i globalne systemy walutowe. Podkreśliła znaczenie ryzyka reputacyjnego i sankcji prywatnych nakładanych przez przedsiębiorstwa oraz rolę opinii publicznej w kształtowaniu realnych efektów ekonomicznych.
Wystąpienie prof. Javorcik jest lekcją o tym, jak złożone i powolne w działaniu są efekty sankcji, jak bardzo wymagają one uważnej analizy – nie tylko w kategoriach ekonomicznych, ale też politycznych i społecznych.
„Sankcje działają i są efektywne, choć w sposób pośredni i rozłożony w czasie. Oddziałują nie tylko na państwa, ale także na firmy, strategie biznesowe i globalny system walutowy.”
W czasach niepewności warto słuchać ekspertów. Zarówno prof. Rodrik, jak i prof. Javorcik prezentują idee i wnioski, które trudno streścić w kilku akapitach.
Oba wystąpienia są dostępne w całości na YouTube – warto je obejrzeć, by zrozumieć kontekst, niuanse i głębię prezentowanych analiz.
Warto również sięgnąć po książkę Shared Prosperity in a Fractured World (2025), prof. Dani Rodrik przedstawia w niej nową wizję gospodarki, która łączy walkę ze zmianami klimatu, wzrost inkluzywny i odbudowę demokracji, proponując pragmatyczne rozwiązania mające wspierać zarówno rozwój, jak i sprawiedliwość społeczną.
